Αμαλία: Ο Εβραίος, Genrikh Yagoda - Генрих Ягода

Η σταλινική παράνοια: όταν οι θύτες γίνονταν θύματα - Η περίπτωση του Γκένριχ Γιάγκοντα.

Η ιδιαιτερότητα της πιο φονικής μορφής του κομμουνισμού, δηλαδή του σταλινισμού, ήταν η εξής: δεν δίωκε μόνον τους εχθρούς της σοβιετικής εξουσίας, αλλά και τα ίδια τα στελέχη του κόμματος και του κράτους, που «έμπαιναν στο μάτι» του Στάλιν, για πολλούς και διάφορους λόγους. Έτσι, πολύ συχνά, οι θύτες γίνονταν θύματα! Μια τέτοια χαρακτηριστική περίπτωση, ήταν του Γκένριχ Γιάγκοντα.

Ο Γιάγκοντα είχε καταγωγή από την Πολωνία, που ήταν τότε τμήμα της τσαρικής αυτοκρατορίας. Ο πατέρας του ήταν κοσμηματοπώλης, ενώ ο ίδιος εργάστηκε ως βοηθός φαρμακοποιού, κι αυτό εξηγεί τις γνώσεις του για τα δηλητήρια, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν κατά κόρον από την NKVD, για την εξόντωση των ανεπιθύμητων από τον Στάλιν κομματικών στελεχών. Σε νεαρή ηλικία, εντάχθηκε στο κόμμα των Μπολσεβίκων και συμμετείχε στην λεγόμενη «Οκτωβριανή Επανάσταση», ως κατώτερο στέλεχος.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, ο Γιάγκοντα ανήλθε σε ηγετικές θέσεις του κράτους, κυρίως λόγω της συγγένειας που είχε αποκτήσει με τον Γιάκοβ Σβερντλώφ - είχε παντρευτεί την ανιψιά του, Ίντα Άβερμπαχ. Ο Σβερντλώφ ήταν ηγετικό στέλεχος των μπολσεβίκων και μετά την επικράτησή τους, ορίστηκε Πρόεδρος της Πανενωσιακής Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής των Σοβιέτ (κάτι ανάλογο με τον δικό μας Πρόεδρο της Δημοκρατίας...), αλλά πέθανε νωρίς (το 1919 από ισπανική γρίπη), γι’ αυτό δεν είναι ιδιαίτερα γνωστός.

Μετά τον θάνατο του Σβερντλώφ, ο Γιάγκοντα προσκολλήθηκε στην ομάδα του Στάλιν, χάρη στην εύνοια του οποίου, εντάχθηκε το 1923 στην υπηρεσία ασφαλείας ΟGPU (ΓκεΠεΟύ) και το 1924 έγινε υποδιοικητής της. Το 1934, διορίστηκε από τον Στάλιν κομισάριος (υπουργός) Εσωτερικών Υποθέσεων και επικεφαλής της φοβερής και τρομερής NKVD (διάδοχης υπηρεσίας της ΟGPU).

Έμεινε εκεί μέχρι τις αρχές του 1936, όταν έπεσε στην δυσμένεια του Στάλιν και αντικαταστάθηκε από τον Νικολάι Γιέζωφ. Τον Οκτώβριο του 1937, συνελήφθη και κατηγορήθηκε με τις ίδιες κατηγορίες που αυτός φόρτωνε στα ηγετικά στελέχη του κόμματος - κράτους, που είχαν συλληφθεί επί των ημερών του (κατασκοπεία, αντεπαναστατική δράση, δολιοφθορά, υπονόμευση της ΕΣΣΔ, κ.λπ.). Ο θύτης, είχε γίνει θύμα.

Δικάστηκε μαζί με άλλα ηγετικά στελέχη του κόμματος - κράτους, στην τρίτη από τις μεγάλες «Δίκες της Μόσχας». Φυσικά, καταδικάστηκε εις θάνατον, όπως και οι υπόλοιποι. Λίγο πριν εκτελεστεί, έστειλε αίτηση χάριτος, στον Στάλιν: «Ενώπιον όλου του κόμματος και του λαού, γονατίζω και παρακαλώ να με ελεήσετε».

Όμως, ο «πατερούλης» ήταν ανελέητος και ο Γιάγκοντα εκτελέστηκε, στις 15 Μαρτίου 1938. Όμως, επειδή ίσως σκέφτηκε πως ήταν κρίμα που αποχωρίστηκε πρόωρα τον άνδρα της η γυναίκα του Γιάγκοντα, Ίντα (η οποία ήταν αναπληρώτρια εισαγγελέας της Μόσχας), φρόντισε σύντομα (στις 16 Ιουλίου 1938) να την στείλει να τον συναντήσει, στον άλλο κόσμο.~ 

Πηγές:

Donald Rayfield, «Οι δήμιοι του Στάλιν».
Edvard Radzinsky, «Στάλιν».

https://x.com/4fABkkc5xTv2aek/status/2030324054935359514