Ο ΕΒΡΑΙΟΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΗΣ ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ

25 Μαΐου 1942: Ο Θανάσης Κλάρας μεταμορφώνεται σε Άρη Βελουχιώτη και βγαίνει «στο κλαρί». 

Τον έστειλε στο βουνό ο Σιάντος, για να τον... ξεφορτωθεί. 

Σαν σήμερα, πριν από 83 χρόνια, ο Θανάσης Κλάρας (κατά κόσμον Άρης Βελουχιώτης) συγκροτεί την πρώτη ένοπλη ομάδα του ΕΛΑΣ, έξω από την Σπερχειάδα Φθιώτιδας. Επρόκειτο για μια δεκάδα: «Αντί για τους περίπου σαράντα αναμενόμενους, εμφανίστηκαν μόνο εννέα, συν έναν νεαρό, που θα αναλάβει ρόλο συνδέσμου». Η πρώτη δημόσια εμφάνιση της ομάδας του Βελουχιώτη έγινε στις 7 Ιουνίου, στην Δομνίστα Ευρυτανίας. 

Η συγκρότηση ανταρτικών ομάδων, δεν ήταν αυθόρμητη πατριωτική πράξη. Την σχετική εντολή προς τους κομμουνιστές των κατεχομένων ευρωπαϊκών χωρών, την είχε δώσει ο Στάλιν, με ραδιοφωνικό του μήνυμα, 12 ημέρες μετά την γερμανική επίθεση στην ΕΣΣΔ: «Στις κατεχόμενες από τον εχθρό περιοχές οφείλουν να συγκροτηθούν σχηματισμοί ανταρτών. Πρέπει να δημιουργηθεί μια κατάσταση αφόρητη για τον εχθρό και τους συνεργάτες του». 

Ωστόσο, το αδύναμο τότε ΚΚΕ δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στην εντολή του: «Είχαν περάσει 7 μήνες από την εντολή Στάλιν και στο ελληνικό ΚΚ τίποτα δεν είχε γίνει για τη μαχητική αντίσταση που υποδεικνύει ο ανώτατος ηγέτης του. Απλώς, στα πρακτικά της 8ης Ολομέλειας είχε συμπεριληφθεί μια παράγραφος για τις μορφές πάλης, όπως η οργάνωση “ειδικών μαχητικών τμημάτων”. Το ελληνικό ΚΚ προσανατολίζεται κυρίως σε μια “κόκκινη φρουρά”, ικανή για δυναμική κατάληψη της εξουσίας μετά την απελευθέρωση». 

Κι όχι μόνο δεν μπορούσε το ΚΚΕ να οργανώσει αντάρτικο, αλλά κάτι τέτοιο δεν ήταν καν στις προτεραιότητές του: «Ο Σιάντος και η πλειονότητα των ηγετικών στελεχών δεν υπολογίζουν σοβαρά το αντάρτικο του βουνού. Ας βρίσκεται, ας υπάρχει να ακούγεται, αλλά προέχει ο αγώνας στις πόλεις. Με την κουμπούρα δεν τρώει ο λαός ψωμί, συνήθιζε να επαναλαμβάνει ο Γραμματέας». 

Παραδόξως, εκείνοι που πίεσαν το ΚΚΕ να θέσει σε πρώτη προτεραιότητα το αντάρτικο, ήταν οι Βρετανοί: «Παράλληλα οι Βρετανοί παροτρύνουν το ΚΚΕ να βγάλει στο βουνό μαχητικές ομάδες. Αυτήν την εποχή έχουν τόση ανάγκη για πόλεμο στα μετόπισθεν του εχθρού, ώστε παραβλέπουν τις πολιτικές σκοπιμότητες». Το μόνο στέλεχος του ΚΚΕ που είχε προσφερθεί για αντάρτικο ήταν ο (κατοπινός) Άρης Βελουχιώτης. Όχι βέβαια από πατριωτισμό, αλλά από τυχοδιωκτισμό. «Κυνηγάει πάντα τη μεγάλη περιπέτεια», επισημαίνει εύστοχα ο Χαριτόπουλος. 

Το κωμικό της υποθέσεως, είναι ότι ο Σιάντος, τον έστειλε στο βουνό, για να τον... ξεφορτωθεί:

  •  «Μπερδευόταν στα πόδια μας, καθημερινά δημιουργούσε προβλήματα στην οργάνωση και, για να τον ξεφορτωθώ, του είπα φύγε από κοντά μου και πήγαινε όπου θέλεις. Είχε την απαίτηση να βγει στο βουνό, λέει, στην περιοχή της Ρούμελης και να φτιάξει αντάρτικο. Του είπα πήγαινε στη Ρούμελη, πήγαινε όπου θέλεις, κάνε αντάρτικο, κάνε ό,τι θέλεις, μονάχα φύγε από την Αθήνα». 

Στην πράξη, η δράση των ανταρτών του ΕΛΑΣ ήταν ανεπαίσθητη μέχρι το καλοκαίρι του 1943, όταν η δύναμή του ήταν περίπου 10.000 άνδρες πανελλαδικά - σύμφωνα με τα στοιχεία του στρατηγού Σαράφη. Βέβαια, και στην συνέχεια, οι «αντιστασιακές» ενέργειες του ΕΛΑΣ, ήταν ενέδρες σε μεμονωμένους Γερμανούς στρατιώτες, σε χωριά και κωμοπόλεις, με σκοπό να τρομοκρατηθεί ο ανδρικός πληθυσμός των περιοχών αυτών από τον φόβο των αντιποίνων και να βγει στο βουνό. 

Μάλιστα, σύμφωνα με απόφαση της Β' Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης του ΚΚΕ, ο ΕΛΑΣ όφειλε να διευκολύνει κι όχι να αποτρέπει τα γερμανικά αντίποινα: «Να αποφεύγονται μάχες με τον εχθρό και εμφανίσεις στα χωριά, για την αποτροπή αντιποίνων». 

Αντιθέτως, ο ΕΛΑΣ επικεντρώθηκε στις επιθέσεις κατά των εθνικών ανταρτικών ομάδων, για να μην υπάρχει άλλη ένοπλη δύναμη την ώρα της απελευθέρωσης και να καταλάβει την εξουσία δια της βίας! Η δε παρουσία πολυάριθμων γερμανικών δυνάμεων στην Ελλάδα, δεν είχε να κάνει με την δράση των ανταρτών, παρά μόνον με την αποτροπή τυχόν βρετανικής απόβασης στην Ελλάδα. 

Πηγές: 
Διονύσης Χαριτόπουλος, «Άρης, ο αρχηγός των ατάκτων». 
Θανάσης Χατζής, «Η νικηφόρα επανάσταση που χάθηκε».

https://x.com/4fABkkc5xTv2aek/status/1926663053640143278